Kazanılmış Haklar

Kazanılmış Haklar

5754 sayılı Kanunun 79 uncu maddesi ile 3201 sayılı Kanuna eklenen geçici 7 nci maddenin birinci fıkrasına göre 8/5/2008 tarihinden önce Sosyal Güvenlik Kurumuna yurtdışı borçlanma başvurusunda bulunanlardan; borç tahakkuku ile ilgili işlemleri devam edenlerin, borç tahakkuku yapılmış olanların, tahakkuk ettirilen borçlarını ödeyenlerin ve borçlandıkları yurtdışı hizmetleri dikkate alınarak aylık bağlanmış olanların kazanılmış hakları saklı tutulduğundan söz konusu tarihten önce yurtdışı borçlanması talebinde bulunanların  işlemleri, 3201 sayılı Kanunun 5754 sayılı Kanunla değiştirilmeden  önceki hükümlerine göre sonuçlandırılır. yurtdışı emeklilik borçlanması

8/5/2008 tarihinden önce Bakanlar Kurulu Kararı ile en son değiştirilen dövizin miktarı, tahakkuk ettirilmiş borçlarının tamamını ödememiş olanların bakiye borç sürelerine uygulanır.

Kamu Görevlilerinin Borçlanma İşlemleri

 Kamu Görevlilerinin Borçlanma İşlemleri

5754 sayılı Kanunla 3201 sayılı Kanuna eklenen geçici 5 inci maddeye göre 08/05/2008 tarihinden önce 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa tabi iştirakçi olanların bu tarihten önce veya sonra yurtdışında geçen hizmetlerinin borçlandırılmasında, borç tutarı ilgililerin Türkiye’den ayrılmadan önce Sandığa tabi hizmetlerinden en son bıraktıkları  derece ve kademelerine yurtdışında geçirdikleri ve borçlanmak istedikleri sürenin her üç yılına bir derece ve her yılına bir kademe verilmek ve öğrenim durumları itibariyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 36 ncı maddesindeki yükselebilecekleri dereceleri geçmemek üzere tespit edilecek derece, kademe ve ek göstergeleri ile emekli keseneğine esas aylığın hesabına ait tüm unsurların toplamının müracaat tarihinde yürürlükte olan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarlar esas alınarak, yine o tarihteki kesenek ve karşılık oranlarına göre hesaplanır. yurtdışı emeklilik borçlanması

5754 sayılı Kanunla 3201 sayılı Kanuna eklenen geçici 7 nci maddenin ikinci fıkrasına göre 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa aynı Kanunun  4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanların 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki yurtdışı borçlanma süreleri de, aynı Kanunun  4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında değerlendirilir. Bunların aylıklarının hesabında 5510 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesi hükümleri uygulanır.

Yurt dışı Aylıkların Bağlanması ve Kesilmesi

Aylıkların Bağlanması ve Kesilmesi

Yurtdışında geçen hizmetlerini 3201 sayılı Kanuna göre borçlanarak tahsis talebinde bulunanlardan ;

a) Yurda kesin dönülmüş olması,

b) Tahakkuk ettirilen borcun tamamının ödenmiş olması,

c) 5510 sayılı Kanunla mülga kanunların yürürlükteki hükümlerine veya sosyal güvenlik kanunlarına  göre aylığa hak kazanılmış olması,

d) Sosyal Güvenlik Kurumuna yazılı başvuruda bulunulması,

koşulları aranır. yurtdışı emeklilik borçlanması

Yurda “kesin dönüş”; aylık tahsis talebinde bulunanların yurtdışındaki çalışmalarının sona ermesini, ikamete dayalı bir  sosyal sigorta yada sosyal yardım ödeneği almamaları olarak tanımlanmış olduğundan aylık talebinde bulunanlardan ; Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde  öngörülen belgelere ek olarak örneği Sosyal Güvenlik Kurumunca hazırlanan “3201 sayılı Kanuna Göre Aylık Talebinde Bulunanlara Mahsus Beyan ve Taahhüt Belgesi” ile çalıştığı işyerinden ayrıldığını, ikamete dayalı bir  sosyal sigorta yada sosyal yardım ödeneğinin sona erdiğini gösterir belge alınır.

Ancak, sosyal güvenlik sözleşmeleri imzalanmış ülkelerin sigorta kurumlarınca düzenlenen hizmet cetvellerinde var ise sigortalıların işsizlik ve hastalık ödenekleri kaydedildiği hususu dikkate alındığında, borçlandıkları sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ülkelerde geçen sigortalılık süreleri dikkate alınarak aylık bağlanması isteğinde bulunacak olanların sigorta kurumlarınca düzenlenmiş güncel tarihli hizmet cetvellerini vermeleri yeterlidir. Ayrıca, bunlardan işsizlik ve hastalık ödeneği ile ikamet bağlı sosyal yardım almadıklarına dair güncel tarihli belge talep edilmez.

Sosyal Güvenlik Kurumunca aylık taleplerinde beyan ve taahhüt belgelerinin tam olarak doldurulması ve aylık talebinde bulunanların anılan belgenin kendilerince imzalanmış olmaları aranır, daha önce verilmemiş ise nüfus cüzdan fotokopisi, borçlanma bedelinin ödenmesine ilişkin döviz alım belgesi ve banka dekont asılları istenilir, ayrıca sigortalı ve iştirakçilerin bilgilendirilmelerine ilişkin açıklamaların bir örneği sigortalı veya iştirakçilerin kendilerine verilerek, diğer örneği ise imzalanmasından sonra Kurum tarafından dosyasında muhafaza edilir, sigortalı ve iştirakçiler bu konuda bilgilendirilir.

Yurtdışında hizmet akdine bağlı olarak çalışmış olanlar, bağlı bulunduğu sigorta merciinden, yurtdışında kendi nam ve hesabına çalışmış bulunanlar ise iş kolunun bağlı olduğu meslek kuruluşu veya birliğinden yada işyerinin bağlı bulunduğu belediye, vergi dairesi, iş bulma kurumları veya diğer resmi kurumlardan alacakları hizmet belgelerinde, “çalıştığı işyerinden ayrıldığı”, “işsizlik ve hastalık sigorta ödeneklerini almadığı”  ibarelerinin bulunması gerekir.

Aylık talebinde bulunanların, bu talepleri sırasında kendilerini yükümlülük altına alan bağlayıcı nitelikteki Beyan ve Taahhüt Belgesi ve buna bağlı olarak işleme konulan tahsis talep dilekçelerinin kendilerince imzalanmış olmasına dikkat edilir.

Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğe göre, borçlandıkları süreler dikkate alınarak malullük, yaşlılık ve emekli aylığı  bağlananlar aylık alma şartlarının devam edip etmediği hususu, Sosyal Güvenlik Kurumunca, gerekli görülen zaman ve hallerde araştırılabilir. Söz konusu kimselerden altı aydan daha uzun süre yurtdışında bulunmuş olanlar, yurtdışında çalışıp çalışmadıklarını ve ikamete dayalı bir  sosyal sigorta yada sosyal yardım ödeneği alıp almadıklarını gösterir  belgeleri, örneği Kurumca hazırlanan 3201 sayılı Kanuna Göre Aylık Alanlara Mahsus Yoklama Belgesi ile birlikte söz konusu altı aylık sürenin dolduğu tarihten sonra üç ay içinde Kuruma vermek zorundadırlar.                     

Sosyal Güvenlik Kurumu, ayrıca 3201 sayılı Kanuna göre malullük, yaşlılık ve emekli aylığı bağlananların altı aydan daha uzun süre ile yurt dışında bulunup bulunmadıklarını, Emniyet Genel Müdürlüğü ile yapılacak protokolde belirtilen usul ve esaslar dahilinde her yıl alınacak kayıtlarla tespit eder.    

Yıl içinde aylık bağlananların yoklama işlemleri, takip eden yıldan itibaren başlatılır.           

Yoklama işlemleri sonucunda altı aydan daha uzun süre yurtdışında bulundukları halde, yukarıda belirtilen belgeleri, belirtilen süre içinde Kuruma vermediği tespit edilenlerin aylıkları, bildirim yapılmaksızın söz konusu belgelerin intikaline kadar durdurulur.

           Aylıkları durdurulanların Kuruma ibraz edecekleri belgelerden yada Kurumca yapılacak olan araştırma sonucunda, yurtdışında;

a) Çalışmadıkları, ikamete dayalı bir  sosyal sigorta yada sosyal yardım ödeneği almadıkları tespit edilenlerin aylıkları, durdurulduğu tarihten geçerli olmak üzere ödenir.

b) Çalıştıkları, ikamete dayalı bir  sosyal sigorta yada sosyal yardım ödeneği aldıkları tespit edilenlerin aylıkları, Yönetmeliğin 15 incı maddesinin birinci fıkrasına göre kesilir. Yersiz yapıldığı tespit edilen ödemeler, 5510 sayılı Kanunun 96 ncı maddesi hükümlerine göre geri alınır.        

Yurtdışı hizmetlerini borçlanarak aylık bağlananların, sosyal güvenlik kanunlarına göre aylık alma şartlarının devam edip etmediğinin tespitine ilişkin Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde yer alan  yoklama işlemleri ile ilgili hükümler saklıdır.

3201 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlardan tekrar yurt dışında yabancı ülke mevzuatına tabi çalışanlar, ikamete dayalı bir sosyal sigorta yada sosyal yardım ödeneği alanlar ile Türkiye'de sigortalı çalışmaya başlayanların aylıkları, tekrar çalışmaya başladıkları veya ikamete dayalı bir ödenek almaya başladıkları tarihten itibaren kesilir. 5510 sayılı Kanunun ve bu Kanunla mülga kanunların sosyal güvenlik destek primi hakkındaki hükümleri, 3201 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlar için uygulanmaz.

Aylıkları kesilenlerden yurtiçinde veya yurtdışında çalışması sona erenlerin veya yurtdışında ikamete dayalı bir sosyal sigorta yada sosyal yardım ödeneği alanlardan bu ödenek ve yardımları sona erenlerin, aylıklarının tekrar ödenmesi için yazılı talepte bulunmaları halinde, talep tarihini takip eden ay başından itibaren aylıkları tekrar ödenmeye başlanır.

Çalışmanın sona ermesi nedeniyle aylıkların yeniden ödenmesi talebinde bulunanların çalışmaları;

a) Yurtiçinde geçmişse, bu çalışmalar da dikkate alınarak aylıklar, ilgili sosyal güvenlik kanunlarındaki hükümlere göre hesaplanarak,

b) Yurtdışında geçmişse, kesildiği tarihteki aylığı, tekrar bağlanan aylığın başlangıç tarihine kadar ilgili sosyal güvenlik kanunlarındaki artış hükümlerine göre yükseltilerek, yeniden bağlanır.

Aylığın kesildiği süre içinde yurtdışında geçen sigortalılık sürelerinin Kanuna göre borçlanılması halinde, bu süreler ve bu sürelere ait prime esas kazançlar, ilgili mevzuat çerçevesinde yeniden aylık bağlanmasında değerlendirilir.

           Borçlanılan yurtdışı sürelerine istinaden hak sahiplerine bağlanan aylıkların kesilmesi ve yeniden bağlanmasında ilgili sosyal güvenlik kanunu hükümleri uygulanır

Borçlanılan Sürelerin Aylık Bağlanmasına Etkisi

Borçlanılan Sürelerin Aylık Bağlanmasına Etkisi

Yukarıda açıklanan şekliyle değerlendirilen sürelere istinaden aylık tahsisi yapılabilmesi için yurda kesin dönülmüş olması, tahakkuk ettirilen borcun tamamının ödenmiş olması ve   borcun tamamının ödenmesinden sonra yazılı istekte bulunulması şartları aranır. Buradaki; “kesin dönüş” ibaresinden aylık tahsis talebinde bulunanların yurtdışındaki çalışmalarının sona ermesi, ikamete dayalı bir sosyal sigorta yada sosyal yardım ödeneği alınmaması, “borcun tamamının ödenmesi” ibaresinden ise aylık talep tarihinden önce en az aylığa hak kazanmaya yetecek süre karşılığı ödenen miktar anlaşılmalıdır. yurtdışı emeklilik borçlanması

Yukarıda belirtilen şartları yerine getirenlere, hangi sigortalılık statüsü ile hangi sosyal güvenlik kanuna göre aylık bağlanacağının belirlenmesinde 2829 sayılı Kanun hükümleri esas alınır.  Buna göre, yurtdışı hizmet borçlanma miktarını ödedikten sonra;

a) 2008 yılı  Ekim ayı başından önce aylık talebinde bulunan sigortalıların kendilerine, ölümleri halinde  hak sahiplerine bağlanacak aylıklar, 2829 sayılı Kanunun 8 inci maddesi hükmüne göre belirlenecek olan sosyal güvenlik kurumu mevzuatına (506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı kanunlardan birine),

b) 2008 yılı  Ekim ayı başından sonra aylık talebinde bulunan sigortalıların kendilerine, ölümleri halinde  hak sahiplerine bağlanacak aylıklar, 5510 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddenin son fıkrasına istinaden 2829 sayılı Kanunun 8 inci maddesi hükmüne göre belirlenecek olan sigortalılık statüsü dikkate alınarak 5510 sayılı Kanuna, göre hesaplanır.

Yurtdışı hizmet borçlanma sürelerine ait kazançların 506 ve 2925 sayılı kanunlara göre değerlendirilmesinde 5510 sayılı Kanunun 41 inci maddesinin son ve geçici 7 inci maddesinin dördüncü fıkrası dikkate alınır. Buna göre, borçlandırılan sürenin Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki ve sonraki bir süreye ait olup olmadığına bakılmaksızın, borçlanma miktarının tespiti için seçilen prime esas kazanç, borcun ödendiği tarihteki prime esas asgari kazanca oranlanarak, söz konusu oran borçlanılan sürelere ait ayların  prime esas asgari kazançları ile çarpılarak bulunan tutarlar ilgili ayların prime esas kazanç olarak kabul edilir. Ancak, hesaplanan prime esas kazanç hiçbir surette ilgili ayın prime esas kazancın alt sınırından az, üst sınırından fazla olamaz.

Örnek 1 : 16/06/2008 tarihli dilekçesi ile Almanya’da 01/01/1990 – 31/12/1990 tarihleri arasında geçen sigortalılık süresini 20,28 YTL prime esas kazanç üzerinden borçlanan ve borçlanma bedeli 20,28 X % 32 X 360  = 2336,40 YTL’ yi 18/07/2008 tarihinde ödeyen sigortalının 1990 yılına ait prime esas kazancı;

- Seçilen bir günlük prime esas kazanç : 20,28 YTL

- Borcun ödendiği tarihteki bir günlük prime esas kazancın alt sınırı : 21,29 YTL

- Seçilen kazancın borcun ödendiği tarihteki alt sınır kazancına oranı :

20,28 / 21,29 = 0.9525

- 01/01/1990 – 30/06/1990 tarihleri arasındaki;

-1990 yılının birinci yarısındaki günlük  prime esas kazancın alt sınırı :  5.950 TL

-Sigortalının bir günlük prime esas kazancı : 5.950 X 0,9525 = 5.667,38 TL (5.950 TL prime esas kazancın alt sınırı)

-Toplam prime esas kazancı : 5.950 X 180 = 1.071.000 TL

- 01/07/1990 – 31/12/1990 tarihleri arasındaki;

-1990 yılının ikinci yarısındaki günlük  prime esas kazancın alt sınırı :  7.467 TL

-Sigortalının bir günlük prime esas kazancı : 7.467 X 0,9525 = 7.112,32 TL (7.467 TL prime esas kazancın alt sınırı)

-Toplam prime esas kazancı : 7.467 X 180 = 1.344.060 TL

- 01/01/1990 – 31/12/1990 tarihleri arasındaki toplam prime esas kazanç :

1.071.000  + 1.344.060 = 2.415.060 TL

Örnek 2 : 16/07/2008 tarihli dilekçesi ile Irak’ta 01/04/2005 – 30/06/2005 tarihleri arasında geçen sigortalılık süresini 40 YTL prime esas kazanç üzerinden borçlanan ve borçlanma bedeli 40 X % 32 X 90  = 1.280 YTL’ yi 23/07/2008 tarihinde ödeyen sigortalının borçlandığı süreye ait prime esas kazancı;

- Seçilen bir günlük prime esas kazanç : 40 YTL

- Borcun ödendiği tarihteki bir günlük prime esas kazancın alt sınırı : 21,29

- Seçilen kazancın borcun ödendiği tarihteki alt sınır kazancına oranı :

40 / 21,29 = 1,8788

- 01/04/2005 – 30/06/2005 tarihleri arasındaki;

-2005 yılının birinci yarısındaki  günlük  prime esas kazancın alt sınırı :  16,29 YTL

-Sigortalının bir günlük prime esas kazancı : 16,29 X 1,8788 = 30,61 YTL

-Toplam prime esas kazancı : 30,61 X 90 = 2.754,90 YTL

5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bulunan sigortalılar yönü ile 01/10/2008 tarihinden önceki yurtdışı hizmet borçlanma sürelerine ait kazançlar 1479 veya 2926 sayılı Kanun hükümlerine göre basamak intibakında, bu tarihten sonraki  yurtdışı hizmet borçlanma sürelerine ait kazançlar ise 5510 sayılı Kanun hükümlerine göre değerlendirilir.

YURTDIŞINDA GEÇEN SÜRELERİN BORÇLANILMASININ SİGORTALILIK SÜRESİ VE PRİM ÖDEME GÜN SAYISINA ETKİSİ İLE KAMU GÖREVLİLERİNİN VE ZORUNLU GÖÇE TABİ TUTULANLARIN BORÇLANMA İŞLEMLERİNİN USUL VE ESASLARI Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılan müracaatta, Yurtdışı Borçlanma Talep Dilekçesi ile başvuru sahibince borçlanmak istenilen sürenin belirtilmiş olması durumunda belirtilen süre, belirtilmemiş ise ispatlayıcı belgelerde kayıtlı bulunan tarihler arasındaki son tarihten geriye doğru olmak üzere borçlanmak istediği gün sayısı esas alınacak olup, bu tespitte 1 yıl 360 gün, 1 ay 30 gün üzerinden hesaplanacaktır. Türkiye’de sosyal güvenlik kanunlarına tabi hizmetleri olanların, borçlandıkları gün sayısı, prim ödeme gün sayıları veya hizmetlerine eklenir. 5754 sayılı Kanunun 20 nci maddesi ile değişik 5510 sayılı Kanunun 2008 yılı Ekim ayı başında yürürlüğe giren 32 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre 5 yıldan beri sigortalı bulunup toplam 900 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödemiş durumda iken ölen 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalının hak sahiplerine borçlanma sürelerinin ilave edilerek aylık bağlanmasına imkan bulunmamaktadır. Bu nedenle 2008 yılı Ekim ayı başından sonra hak kazanılan ölüm aylıklarında 3201 sayılı Kanuna göre borçlanılan süreler dikkate alınmaz. Ancak, yurtdışı hizmet borçlanması sürelerinin ilave edilmesi ile 32 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen en az 1800 gün prim ödeme şartının yerine getirilmesi halinde ölüm aylığı bağlanır. Sosyal güvenlik kanunlarında aylığa hak kazanma şartlarında belli bir sigortalılık süresinin arandığı durumlar için geçerli olmak üzere, sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler borçlanılmış ise sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülür. Aynı şekilde Türkiye’de sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti bulunmayan istek sahiplerinin sigortalılıklarının başlangıç tarihi de, borçlarını tamamen ödedikleri tarihten borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülmek suretiyle tespit edilir. Birden fazla yurtdışı hizmet borçlanması yapılması durumunda da sigortalılık süresi başlangıcı borcun en son ödendiği tarihten borçlanılan toplam gün sayısı kadar geriye götürülerek belirlenir. Sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerdeki hizmetlerini, 3201 sayılı Kanuna göre borçlananların, sözleşme yapılan ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak dikkate alınmaz. Yurtdışı hizmet borçlanmasına ait sürelerin 5510 sayılı Kanuna göre hangi sigortalılık haline göre geçmiş sayılacağının belirlenmesinde; Türkiye’de sigortalılık varsa borçlanma talep tarihindeki en son sigortalılık haline göre, sigortalılık yoksa 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçmiş hizmet süresi olarak kabul edilir.

YURTDIŞINDA GEÇEN SÜRELERİN BORÇLANILMASININ SİGORTALILIK SÜRESİ VE PRİM ÖDEME GÜN SAYISINA ETKİSİ İLE KAMU GÖREVLİLERİNİN VE ZORUNLU GÖÇE TABİ TUTULANLARIN BORÇLANMA İŞLEMLERİNİN USUL VE ESASLARI

Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılan müracaatta, Yurtdışı Borçlanma Talep Dilekçesi ile başvuru sahibince borçlanmak istenilen sürenin belirtilmiş olması durumunda belirtilen süre, belirtilmemiş ise ispatlayıcı belgelerde kayıtlı bulunan tarihler arasındaki son tarihten geriye doğru olmak üzere borçlanmak istediği gün sayısı esas alınacak olup, bu tespitte 1 yıl 360 gün, 1 ay 30 gün üzerinden hesaplanacaktır. yurtdışı emeklilik borçlanması

Türkiye’de sosyal  güvenlik  kanunlarına  tabi  hizmetleri  olanların,  borçlandıkları  gün  sayısı,  prim  ödeme  gün  sayıları veya  hizmetlerine   eklenir.

5754 sayılı Kanunun 20 nci maddesi ile değişik 5510 sayılı Kanunun 2008 yılı Ekim ayı başında yürürlüğe giren 32 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre 5 yıldan beri sigortalı bulunup toplam 900 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödemiş durumda iken ölen 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalının hak sahiplerine borçlanma sürelerinin ilave edilerek aylık bağlanmasına imkan bulunmamaktadır. Bu nedenle 2008 yılı Ekim ayı başından sonra hak kazanılan ölüm aylıklarında 3201 sayılı Kanuna göre borçlanılan süreler dikkate alınmaz. Ancak, yurtdışı hizmet borçlanması sürelerinin ilave edilmesi ile 32 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen en az 1800 gün prim ödeme şartının yerine getirilmesi halinde ölüm aylığı bağlanır.

Sosyal güvenlik kanunlarında aylığa hak kazanma şartlarında belli bir sigortalılık süresinin arandığı durumlar için geçerli olmak üzere, sigortalılığın  başlangıç tarihinden önceki süreler borçlanılmış ise sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülür. Aynı şekilde Türkiye’de sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti bulunmayan istek sahiplerinin sigortalılıklarının başlangıç tarihi de, borçlarını tamamen ödedikleri tarihten borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülmek suretiyle tespit edilir. Birden fazla yurtdışı hizmet borçlanması yapılması durumunda da sigortalılık süresi başlangıcı borcun en son ödendiği tarihten borçlanılan toplam gün sayısı kadar geriye götürülerek belirlenir.

Sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerdeki hizmetlerini, 3201 sayılı Kanuna göre borçlananların, sözleşme yapılan ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak dikkate alınmaz.

Yurtdışı hizmet borçlanmasına ait sürelerin 5510 sayılı Kanuna göre hangi sigortalılık haline göre geçmiş sayılacağının belirlenmesinde; Türkiye’de sigortalılık varsa borçlanma talep tarihindeki en son sigortalılık haline göre, sigortalılık yoksa 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçmiş hizmet süresi olarak kabul edilir.

Borçlanma Miktarının Tespiti, Tebliği, Ödenmesi ve Borçlanmadan Vazgeçilmesi

Borçlanma Miktarının Tespiti, Tebliği, Ödenmesi ve Borçlanmadan Vazgeçilmesi

5754 sayılı Kanunla değişik 3201 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde,  borçlanma miktarının tespitinde döviz esasından vazgeçilerek, borçlanılacak her bir gün için tahakkuk ettirilecek borç tutarının 5510 sayılı Kanunun 82 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen prime esas asgari ve azami günlük kazanç arasında seçilecek günlük kazancın % 32’si olduğu belirlenmiştir. yurtdışı emeklilik
Buna göre, borçlanmanın tahakkuku, tebliği, ödenmesi ve borçlanmadan vazgeçme ile ilgili esaslar aşağıda belirtildiği şekilde uygulanacaktır.                 
1- 08/05/2008–30/06/2008 tarihleri arasında yurtdışı hizmet borçlanması talebinde bulunanların bir gün için tahakkuk ettirilecek borcun tespitinde dikkate alınacak olan prime esas asgari günlük kazanç 20,28 YTL, azami günlük kazanç ise (20,28 x 6,5) 131,82 YTL’dir. Bu kazançlara bağlı olarak bir gün için tahakkuk ettirilecek borcun alt sınırı 20,28 x % 32 = 6,49 YTL,  üst sınırı ise 131,82 x % 32 = 42,18 YTL’dir.
2- 01/07/2008–31/12/2008 tarihleri arasında yurtdışı hizmet borçlanması talebinde bulunanların bir gün için tahakkuk ettirilecek borcun tespitinde dikkate alınacak olan prime esas asgari günlük kazanç 21,29 YTL, azami günlük kazanç ise (21,29 x 6,5) 138,39 YTL’dir. Bu kazançlara bağlı olarak bir gün için tahakkuk ettirilecek borcun alt sınırı 21,29 x % 32 = 6,81 YTL,  üst sınırı ise 138,39 x % 32 = 44,28 YTL’dir.
3- Borçlanma tutarının tespitinde, adi posta veya kargo yoluyla veya Sosyal Güvenlik Kurumuna doğrudan yapılan yazılı başvurularda Yurtdışı Hizmet Borçlanma Talep Dilekçesinin Kurumun evrak kayıtlarına intikal ettiği tarih esas alınır. Ayrıca, taahhütlü, iadeli taahhütlü veya acele posta olarak gönderilen yurtdışı borçlanma taleplerinde, dilekçenin postaya verildiği tarih, Kuruma intikal tarihi olarak kabul edilir.
Buna göre, taahhütlü, iadeli taahhütlü veya acele posta olarak gönderilen yurtdışı borçlanma taleplerinde borç tutarı, dilekçenin Kuruma intikal tarihi yerine postaya verildiği tarihteki prime esas kazancın alt ve üst sınırları dikkate alınarak, başvuru sahibince belirlenen prime esas kazanç üzerinden hesaplanır.
Alt ve üst sınır arasında başka bir prime esas kazancın seçimi halinde, bir gün için tahakkuk ettirilecek borç tutarı (seçilen prime esas kazanç tutarı x % 32) formülü uygulanmak suretiyle belirlenir. Seçilen prime esas kazanç miktarının borçlanma tutarının tebliğ edildiği tarihe kadar Kuruma yapılacak olan yazılı başvuru ile değiştirilmesi halinde, borç tahakkuku ve tebliği yeni seçilen miktar üzerinden sonuçlandırılır.                  
4- Borçlanma talep sahibinin borçlanmak istediği gün sayısı karşılığı ödeyeceği toplam borç tutarı, yukarıdaki şekilde belirlenen bir günlük borçlanma tutarının borçlanılan sürenin karşılığı olan gün sayısı ile çarpımı kadardır. Örneğin; 20/05/2008 tarihinde yurtdışında geçen 15 yıllık sigortalılık süresini günlük 30 YTL kazanç üzerinden borçlanmak isteyen bir sigortalının toplam borçlanma miktarı 30 x 5400 x % 32 = 51840 YTL olacaktır.
5- Yeni düzenleme ile borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde Kurum hesabına ödenmesi zorunluluğu getirilmiştir. Bu nedenle borçlanma miktarının ve bu miktarın Kuruma ödenmesine ilişkin usul ve esaslar, başvuru sahibine  genelge eki mektup ile iadeli-taahhütlü olarak tebliğ edilmelidir.
6- Tahakkuk ettirilen borçlarını yurt dışından ödeyecek olan sigortalı ve hak sahipleri Yeni Türk Lirası olarak bildirilen tutarın karşılığını Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından konvertibl sayılan döviz cinsinden ödeyeceklerdir. Ödemeler, borcun ödeneceği tarihteki Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden yapılmalıdır.
7- Tahakkuk ettirilen prim borcunun tamamını, tebliğ tarihinden itibaren üç ay içerisinde ödemeyenlerin, borçlanma başvuruları geçersiz sayılır. Bunların belgelendirilen yurtdışı hizmet sürelerinin yeniden borçlandırılarak değerlendirilmesi,  bu konudaki yeni borçlanma başvurularına bağlıdır. Söz konusu üç aylık süre içerisinde borcun bir kısmının ödenmesi halinde ise ödenen miktar ile orantılı süre geçerli sayılır, kalan sürenin geçerli sayılması yeni bir borçlanma talebi ile mümkündür.
8- Borçlanma talebinden, tebliğ edilen borcun ödenmeden önce vazgeçilmesi halinde, borçlanma işlemi sonuçlandırılmaz. Borcunu ödedikten sonra borçlanmadan vazgeçenler ile yapılan borçlanma sonrasında aylık bağlanması için gerekli şartları yerine getirmeyenlere ve bunların hak sahiplerine yaptıkları ödemeler, faiz uygulanmaksızın Yeni Türk Lirası olarak iade edilir. Her iki durumda,  yazılı talep şartı aranır.
Borçlandıkları hizmetler dikkate alınarak aylık bağlanmış olanlar, borçlanma başvurusundan vazgeçemezler ve bunların ödedikleri borçlanma tutarı iade edilmez.

Yurtdışı Hizmet Borçlanmasının Şartları

YURTDIŞINDA GEÇEN HİZMETLERİN BORÇLANILMASINDA TAKİP EDİLECEK USUL VE ESASLAR

Yurtdışı hizmet borçlanmasından yararlanabilmek için aşağıda açıklanan Türk vatandaşı olmak, belirli nitelikte yurtdışı süreleri bulunmak, hizmetleri belgelendirmek ve yazılı istekte bulunmak şartları aranır. yurtdışı emeklilik


1-Türk Vatandaşı Olmak

Yurtdışı hizmet borçlanmalarında, Türk vatandaşı olma şartının iki halde yerine getirilmesi zorunludur. Bunlardan biri, borçlanılması istenilen sürelerde ilgilinin Türk vatandaşı olması, diğeri ise Türk vatandaşlığında geçen süreleri borçlanma talebinde bulunan sigortalı veya hak sahibinin yazılı başvuru tarihi itibari ile Türk vatandaşı olmasıdır. Türk vatandaşlığında geçmeyen yurtdışı hizmet veya ev kadınlığı süreleri borçlandırılmayacağı gibi, borçlanma başvuru tarihinde Türk vatandaşı olmadığı tespit edilen sigortalı ve hak sahiplerinin borçlanma talepleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kabul edilmeyecektir. Aynı zamanda Türk vatandaşlığı ile birlikte yabancı ülke vatandaşlığı devam edenler de söz konusu yasa ile getirilen düzenlemeden yararlanabilirler.


Borçlanılmak istenilen sürelerde, Türk vatandaşlığının devam edip etmediği ve borçlanmak için yazılı başvuru tarihinde sigortalı veya hak sahibinin Türk vatandaşı olup olmadığı, ilgililerden herhangi bir belge talep edilmeden, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün Kimlik Paylaşım Sistemi kullanılarak bilgisayardan alınacak olan Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği çıktısı ile tespit edilir.


Ancak, vatandaşlıkla ilgili olarak Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği ile başvuru sırasında alınan Yurtdışı Borçlanma Talep Dilekçesi yada diğer belgelerde yer alan bilgiler arasında farklılık bulunduğu hallerde, vatandaşlık durumundaki değişiklikle ilgili belgelerin Sosyal Güvenlik Kurumuna ibrazı müracaat sahibinden istenilebileceği gibi, tereddüt halinde konunun açıklığa kavuşturulması için ilgili kurum ve kuruluşlar ile de yazışma yapılabilir.


2-Belirli Nitelikte Yurtdışı Süreleri Bulunmak

3201 sayılı Kanuna göre borçlanma hakkından yararlanabilmek için ilgilinin yurtdışında belirli nitelikte geçen hizmet veya sürelerinin bulunması şarttır. Bunlar, yurtdışında;
   - Hizmet akdi kapsamında veya kendi nam ve hesabına bağımsız olarak geçen sigortalılık,
   - Hizmet akdi kapsamında veya kendi nam ve hesabına bağımsız olarak geçen sigortalılık süreleri arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik (çalışılmayan),
   - Ev kadını olarak geçen,

süreleridir.
   Ancak, aşağıdaki süreler borçlanma kapsamı dışında tutulur:


a)18 yaşın doldurulmasından önce yurtdışında sigortalı ve ev kadını olarak geçen süreleri.

b)Türk vatandaşlığının kazanılmasından önce veya Türk vatandaşlığının kaybedilmesinden sonra sigortalı veya ev kadını olarak geçen süreleri.

c)İkili sosyal güvenlik sözleşmesine göre kendilerine kısmi aylık bağlanmış olanların yurtdışında geçen sigortalılık süreleri arasında ve bu sürelerin bitim tarihinden sonraki işsizlik süreleri.

ç) Sosyal güvenlik kanunlarına göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları kapsamında geçen sürelerle çakışan yurtdışı süreleri.



Yukarıdaki (ç) maddesinde belirtilen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına ilişkin süreler;

a) Libya’da iş üstlenen Türk işverenlerince çalıştırılan Türk işçilerin bu ülkede 01/09/1985 tarihinden sonra geçen çalışma sürelerini,

b) Almanya’da istisna akdi kapsamında iş üstlenen Türk işverenlerince çalıştırılan Türk işçilerinin bu ülkedeki çalışma sürelerini,

c) Sosyal güvenlik sözleşmesi akdedilmemiş ülkelerde iş üstlenen Türk işverenler tarafından yurtdışına götürülen Türk işçilerinin çalışma sürelerini,

ç) Türkiye’deki sosyal güvenlik kanunlarına göre yurtiçinde isteğe bağlı sigortaya prim ödenen sürelerde bu ülkelerde geçen hizmet veya ev kadını olarak geçen sürelerini,

kapsar.



5754 sayılı Kanunla yapılan düzenleme ile 3201 sayılı Kanunun 1 inci maddesinde yer alan “çalışma süreleri” ibaresi yerine “sigortalılık süreleri” ibaresi kullanılmıştır. Bu nedenle, 3201 sayılı Kanunun uygulamasında, borçlanma kapsamındaki sürenin bulunduğu ülke mevzuatına göre ikamet süreleri hariç, çalışılmış yada çalışılmış süre olarak kabul edilen süreler sigortalılık süresi olarak anlaşılmalıdır. Buradaki sigortalılık süresi 506 sayılı Kanunun 108 inci maddesi ve 5510 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde belirtilen sigortalının ilk defa malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olduğu tarihten tahsis talep veya ölüm tarihine kadar geçen sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez.


3-Hizmetleri Belgelendirmek 

Yurtdışında geçen sürelerin borçlandırılması için bunların borçlanma başvuru sırasında belgelendirilmesi zorunludur.


Borçlanma için yazılı istekte bulunan ancak, ibraz ettikleri belgeleri borçlanma işleminin yapılması için yeterli görülmeyenlerin istekleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından reddedilmeyecek, belgelerini tamamlamaları kendilerinden talep edilecektir.


Gerektiğinde belgelendirilme için ülkemizin sosyal güvenlik sözleşmesi imzalamış olduğu ülke mercileri aracılığıyla idari yardımda bulunulabilir. Bu amaçla, Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlükleri belgeleri yetersiz yada eksik görülenlerin yurtdışında geçen çalışmalarının bu ülkelerle yapılacak olan yazışma ile Yurtdışı Borçlanma ve Tahsis İşlemleri Daire Başkanlığı’nca tespiti talep edilebilir.


Borçlanmanın yapılabilmesi için Kuruma ibraz edilmesi gereken belgeler, sosyal güvenlik sözleşmesi akdedilen ve akdedilmeyen ülkelerde geçen hizmet süreleri ile ev kadınlığında geçen süreler itibariyle aşağıda sayılmıştır.


a) Sosyal güvenlik sözleşmesi akdedilmiş ülkelerde geçen sigortalılık süreleri;

- Çalışılan ülkede bağlı bulunulan sigorta merciinden alınacak hizmet cetveli veya sigorta kartları,
- Sigortalıların çalıştıkları iş yerlerinin resmi kuruluşlara ait olması veya resmi kuruluşlarca yada kamu kurumu olarak kabul edilen kuruluşlarca düzenlenmesi halinde, belgelerin ayrıca tasdikine gerek kalmaksızın; çalışılan ülkede iş yerinin ait olduğu belediyelerce düzenlenmiş hizmet belgeleri, vergi dairelerince çalışılan sürelere ilişkin düzenlenmiş belgeler, iş bulma kurumlarınca işsizlikte geçen sürelere ilişkin verilen belgeler, ilgili meslek kuruluşları veya birliklerince veya diğer resmi kuruluşlarca verilen hizmet belgesi,

- Yurtdışında kendi nam ve hesabına çalışanların bağlı oldukları vergi dairesi, ilgili meslek kuruluşu veya birliklerince verilen hizmet belgesi,

- Bulunulan ülkelerdeki Türk temsilciliklerinden (konsolosluk,çalışma ve sosyal güvenlik müşavirlikleri veya ataşelikler v.b.) alınacak ve yurtdışı borçlanma için kullanılacağı belirtilen hizmet belgeleri, gibi hizmetin niteliğine uygun bir belge ile belgelendirilmelidir.


b) Sosyal güvenlik sözleşmesi akdedilmemiş ülkelerde geçen sigortalılık süreleri;


-Bulunulan ülkelerdeki Türk konsoloslukları, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirlikleri veya ataşelikler gibi temsilciliklerden alınacak ve yurtdışı borçlanma için kullanılacağı belirtilen hizmet belgeleri,

-Yurtdışında çalıştıkları iş yerlerinden alacakları hizmet sürelerini gösterir bonservisleri ile birlikte pasaportlarında bulunan çalışma izinlerinin tercümeleri,

-Gemi adamları, çalıştıkları geminin bayrağını taşıdıkları ülkelerde bulunan Türk konsoloslukları, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirlikleri veya ataşelikler gibi temsilciliklerinden alacakları ve yurtdışı borçlanma için kullanılacağı belirtilen hizmet belgelerini veya iş yerlerinden alacakları sigortalılık sürelerini gösterir bonservisleri ile gemilerde çalıştıklarını gösterir belgelerde kayıtlı bulunan çalışma izinlerinin tercümeleri yada pasaportlarında çalışma süreleri ile örtüşen giriş-çıkış tarihlerini gösterir sayfaların örnekleri, gibi hizmetin niteliğine uygun bir belge ile belgelendirilmelidir.

c) Ev kadını olarak geçen süreler, ev kadınlarının yurtdışında oturduklarına dair alacakları ikamet belgesinin;

- Türkiye’de yeminli tercüme bürolarınca veya yurtdışında bulunan Türk temsilciliklerince akredite edilmiş tercümanlarca yapılmış ve ilgili temsilcilikçe onaylanmış tercümesinden,

- Çalışma ve sosyal güvenlik müşavirlik veya ataşeliğinin bulunduğu Türk temsilciliklerince ikamet belgesine istinaden düzenlenecek belgeden,

- Yukarıdaki belirtilen şekillerde ikamet belgesi temin edilemiyorsa yurtdışına çıkış ve yurda giriş tarihlerinin, fotoğraf ve künye bilgilerinin bulunduğu pasaport sayfalarının fotokopisi yada emniyet müdürlüklerinden alacakları yurda giriş-çıkış çizelgesinden, biri ile belgelendirilmelidir.

4) Yazılı İstekte Bulunmak

Yurtdışında geçen çalışma veya ev kadınlığı sürelerinin borçlandırılmasına ilişkin yazılı talep, “Yurtdışı Borçlanma Talep Dilekçesi”nin usulüne göre doldurulup imzalandıktan sonra doğrudan yada posta yolu ile Sosyal Güvenlik Kurumunun ilgili ünitesine verilmesi ile gerçekleşir. Bu belge dışında yurtdışı hizmet borçlanması isteğine dair yazılı dilekçe ile yapılan başvurular da kabul edilir. Ancak, dilekçede yer alan bilgiler, borçlanma işlemini sonuçlandırmakta yeterli değil ise Kurum tarafından borçlanma yapan kişiden Yurtdışı Borçlanma Talep Dilekçesinin temini cihetine gidilir.


Yurtdışı Borçlanma Talep Dilekçesi örnekleri Sosyal Güvenlik İl/Merkez müdürlüklerinden temin edileceği gibi, başvuru sahiplerince Kurumun web sayfasından da temin edilebilir.